Krakowska Strefa Czystego Transportu ma zostać uruchomiona 1 stycznia 2026 roku. Taką decyzję w środę podjęli miejscy radni. W dyskusji na temat jej wprowadzenia w Krakowie pojawiają się sugestie, że takie rozwiązania nie sprawdziły się na Zachodzie, a europejskie miasta odchodzą od stref. Sprawdziliśmy, jak jest faktycznie.
Jako przykład rezygnacji z tego typu proekologicznych rozwiązań przeciwnicy krakowskiej Strefy Czystego Transportu wskazują ostatnio na Francję. Faktem jest, że część tamtejszych partii politycznych chce zniesienia obowiązku wprowadzania stref w miastach. Procedura w tym zakresie trwa, ale nowe prawo nie zostało jeszcze przegłosowane. Jak podkreśla ministra ds. transformacji ekologicznej Agnès Pannier-Runacher, kwestia rezygnacji ze stref czystego transportu nie jest przesądzona. Obecnie w około 40 francuskich aglomeracjach nadal normalnie funkcjonują strefy, które ograniczają wjazd najbardziej zanieczyszczających pojazdów. A na przykład w Paryżu i Lyonie cały czas planowane są dalsze ograniczenia dla pojazdów o wyższych poziomach emisji.
Drugim przytaczanym przykładem odchodzenia od stref czystego transportu są Niemcy. Rzeczywiście, w wielu miastach u naszego zachodniego sąsiada strefy zostały zniesione. Dlaczego? Ponieważ przyniosły oczekiwany efekt, czyli poprawę jakości powietrza. W miastach takich jak Heidelberg, Karlsruhe, Pfinztal czy Schramberg, które nie są dużymi aglomeracjami, ale także w Hanowerze czy Tybindze stężenia zanieczyszczeń trwale spadły poniżej dopuszczalnych poziomów. Stało się tak, ponieważ przez wiele lat obowiązywały tam przepisy ograniczające wjazd najbardziej trujących pojazdów.
Przypomnijmy: po krakowskiej strefie bezterminowo będą mogły poruszać się pojazdy, których właścicielami są już obecnie mieszkańcy Krakowa (albo zostaną nimi do momentu wejścia w życie uchwały, co nastąpi 7 dni po jej publikacji przez wojewodę). Pozostałe auta będą musiały spełniać następujące wymagania:
Samochody osobowe i dostawcze do 3,5 tony:
- benzyna: norma Euro 4 lub nowsza (rocznik od 2005 włącznie)
- Diesel: norma Euro 6 lub nowsza (rocznik od 2014 włącznie)
Pojazdy powyżej 3,5 tony (np. ciężarowe i autobusy):
- benzyna: norma Euro 4 lub nowsza (rocznik od 2005 włącznie)
- Diesel: norma Euro 6 lub nowsza (rocznik od 2012 włącznie)
Przewidziane są również zwolnienia dla samochodów zgłoszonych przez osoby z niepełnosprawnościami, pojazdów dowożących pacjentów do placówek medycznych w Krakowie, a także dla pojazdów specjalnych.
Pojazdy niespełniające norm, nienależące do mieszkańców, nadal będą mogły wjeżdżać do Krakowa przez trzy lata, ale po uiszczeniu opłaty.
Od 1 stycznia 2026 r. do 31 grudnia 2028 r. będzie obowiązywać opłata godzinowa – 2,50 zł/h. Przewiduje się także opłatę dzienną: 5 zł za dobę w roku 2026 oraz 15 zł za dobę w roku 2027. Dodatkowo zostanie wprowadzony rosnący abonament miesięczny: 100 zł (w roku 2026), 250 zł (w roku 2027), 500 zł (w roku 2028).
Pojazdy zarejestrowane poza granicami Polski (w tym w krajach UE) muszą zostać zgłoszone przed pierwszym wjazdem do systemu zarządzania SCT. Ich właściciele mogą wystąpić o wydanie nalepki, jeśli samochód będzie np. spełniał normy. Te, które nie będą spełniać norm ani nie będą podlegać zwolnieniom (np. kampery), będą mogły wjechać po uiszczeniu opłaty.
Często w debacie o naszej Strefie Czystego Transportu zapominamy o najważniejszym, czyli o zdrowiu. W dużych miastach, w tym w Krakowie, oddychamy zanieczyszczonym powietrzem, które wywołuje alergie, astmę oskrzelową, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, a ultra drobne cząstki PM1, które przedostają się do układu krążenia, mają wpływ na przyspieszenie procesu miażdżycy, rozwój choroby niedokrwiennej serca, zawał mięśnia sercowego, a także na zaburzenia ze strony centralnego układu nerwowego, w tym zaburzenia koncentracji i pamięci. Udowodniono, że zanieczyszczenia mogą być jedną z przyczyn depresji. Strefy czystego transportu to jedno z najskuteczniejszych narzędzi, by temu przeciwdziałać.
