sct - ZTP Kraków

Dzisiaj (20.01) w Krakowie uruchomiono bezpłatną komunikację miejską z powodu wysokiego zanieczyszczenia pyłami zawieszonymi PM10 i PM2,5. To dobra okazja, aby wyjaśnić, czym różnią się poszczególne rodzaje zanieczyszczeń powietrza i dlaczego wprowadzenie Strefy Czystego Transportu w Krakowie jest tak ważne dla naszego zdrowia.

Krakowianie odetchnęli z ulgą po wprowadzeniu zakazu spalania węgla i drewna w 2019 r. Liczba dni smogowych w roku znacznie spadła. Pozostał jednak problem ze związkiem chemicznym zanieczyszczającym powietrze, który wciąż pozostaje w Krakowie na niepokojąco wysokim poziomie. To dwutlenek azotu (NO₂), wydobywający się przede wszystkim z rur wydechowych samochodów, jeżdżących po ulicach miasta.

Rada Miasta Krakowa przyjęła uchwałę o ustanowieniu Strefy Czystego Transportu, dokument wszedł w życie 26 czerwca 2025 r. Oznacza to, że SCT zacznie obowiązywać 1 stycznia 2026 r. i obejmie mniej więcej 60 proc. powierzchni miasta (w przybliżeniu będzie to obszar wewnątrz IV obwodnicy).

Od 1 stycznia 2026 roku w Krakowie zacznie obowiązywać strefa czystego transportu, która wprowadza nowe zasady wjazdu do części miasta. Obejmie ok. 60% obszaru Krakowa. To zmiana, która nie wpłynie w większości przypadków na codzienne funkcjonowanie mieszkańców i przyjezdnych, niemniej warto mieć sprawdzone informacje, co tak naprawdę będzie wymagane i od kogo.

Kilka dni temu burmistrz Londynu Sadiq Khan, pochwalił się znacznym sukcesem w zakresie poprawy jakości powietrza w stolicy Wielkiej Brytanii. Na platformie X napisał: „184 lata wcześniej niż przewidywano, Londyn po raz pierwszy osiągnął limity toksycznego NO2. To historyczne osiągnięcie dowodzi, że śmiałe działania, takie jak rozszerzenie strefy ULEZ (z ang. strefa ultra niskiej emisji – przyp. red), przynoszą efekty, chroniąc zdrowie dzieci i zapewniając milionom ludzi czystsze powietrze do oddychania”. Co to oznacza dla krakowian?

Władze Krakowa postanowiły podjąć kolejne działania na rzecz poprawy warunków życia mieszkańców. Chodzi o poprawę jakości powietrza, a poprzez to zmniejszenie liczby chorób m.in. układu oddechowego. Jednym z kluczowych, uznanych na całym świecie, narzędzi jest tu Strefa Czystego Transportu (SCT), której nadrzędnym celem jest ograniczenie emisji szkodliwych substancji, w szczególności tlenków azotu (NOx). Ponieważ transport drogowy odpowiada za około 80% emisji tych gazów w mieście, to na nim skupia się obecnie proces redukcji zanieczyszczeń.

Krakowska Strefa Czystego Transportu ma zostać uruchomiona 1 stycznia 2026 roku. Taką decyzję w środę podjęli miejscy radni. W dyskusji na temat jej wprowadzenia w Krakowie pojawiają się sugestie, że takie rozwiązania nie sprawdziły się na Zachodzie, a europejskie miasta odchodzą od stref. Sprawdziliśmy, jak jest faktycznie.

Już w przyszłym tygodniu prezydent Krakowa Aleksander Miszalski przedstawi radnym nowy projekt uchwały o Strefie Czystego Transportu. Dokument uwzględnia uwagi mieszkańców zgłoszone w konsultacjach społecznych.

Od 29 listopada 2024 do 17 stycznia 2025 roku odbyły się konsultacje społeczne dotyczące wprowadzenia Strefy Czystego Transportu (SCT) w Krakowie. Dialog społeczny realizowany przez Zarząd Transportu Publicznego przy współpracy z Centrum Doradztwa Strategicznego objął szerokie spektrum form komunikacji – od spotkań bezpośrednich, poprzez sesje online, aż po trzy odrębne ankiety (w tym prekonsultacyjną), które łącznie zgromadziły około 20 tysięcy głosów, przekazywanych drogą elektroniczną, mailową oraz na papierowych formularzach.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, raport z konsultacji społecznych dotyczących projektu uchwały o wprowadzeniu w Krakowie Strefy Czystego Transportu powinien zostać opublikowany w ciągu 30 dni od zakończenia konsultacji, czyli od 17 stycznia. Jednak zgodnie z § 10 ust. 4 Uchwały Rady Miasta Krakowa*, regulującej przebieg konsultacji, w uzasadnionych przypadkach – gdy konieczne jest opracowanie obszernej dokumentacji lub przeprowadzenie dodatkowych analiz – termin ten może zostać wydłużony maksymalnie do 60 dni.